De Noord/Zuidlijn is open!

Mijke

In Noord-Zuidlijn Posted

Amsterdam kent een lange traditie als het gaat om kunst in de publieke ruimte. Ook in de metrostations van de Noord/Zuidlijn draagt de stad het culturele leven uit. Voor de reiziger biedt kunst op de stations identiteit, oriëntatie en een veraangenaming van de reis. Voor de kunstenaars bestendigt een opdracht binnen dit bijzondere project het oeuvre of werkt grensverleggend. En aan de metrolijn geeft de kunst een internationale allure.

De Noord/Zuidlijn volgt waar mogelijk de historische infrastructuur van de stad. Het ontwerp van de stations door Benthem Crouwel Architects (BCA) faciliteert een vlotte doorstroming van de reizigers. De relatief sobere architectuur van de stations leent zich bij uitstek voor kunst. Kunst die integreert met de architectuur, sfeerbepalend is, monumentaal en overtuigend. Samen met BCA werden geschikte kunstlocaties bepaald.

Noord/Zuidlijn

Amsterdamse kunstroute met internationale allure

Metrotunnel | Foto: Tobias Groenland

Van wijk tot wereld

De thematiek voor de kunst sluit aan bij de natuurlijke bedding van de metrolijn door de stad. Bij alle stations putten de kunstenaars uit de schatkamer van de directe stadsomgeving. Dit vergroot de ervaring van samenhang tussen de verschillende stations, maakt de lijn herkenbaar en echt Amsterdams.

Elk gebied rond de stations heeft zijn eigen karakteristieken en elk station kent verschillende typen gebruik. De lijn als geheel vervoert een divers gezelschap aan reizigers. Daarom werkten de kunstenaars vanuit verschillende perspectieven, zoals ‘wijk’, ‘stad’, ‘regio’, ‘wereld’. Hiermee vergrootten ze de uiteenlopende karakteristieken van de verschillende stationsomgevingen uit. Bovendien sluit de differentiatie aan bij de functie van de Noord/Zuidlijn: een betere ontsluiting van de stad op elk genoemd schaalniveau.

Selectie

Een onafhankelijke adviescommissie bestaand uit vertegenwoordigers van de architect, de kunstwereld, de gebruiker en de reiziger boog zich over een longlist van Nederlandse en internationale kunstenaars van verschillende generaties en werkend in uiteenlopende disciplines en vormentalen.

Uiteindelijk vroeg de commissie drie kunstenaars per station een ontwerp te maken volgens het thema ‘Van wijk tot wereld’, rekening houdend met de duurzaamheid en veiligheid in de stations. De ontwerpen werden gepresenteerd aan de toekomstige reiziger in een pop-up expo bij Duijntjer en in debatten bij Pakhuis de Zwijger. De commissie nam de input van de toekomstige reiziger mee in het advies aan het college.

De uiteindelijke keuze viel op de kunstenaars Harmen Liemburg (Noord), Broersen & Lukács (Noorderpark), Jennifer Tee (Centraal station, verdeelhal), David Claerbout (Centraal Station, metrohal), Dewar & Gicquel (Rokin), Marjan Laaper (Vijzelgracht), Amalia Pica (De Pijp) en Gerald van der Kaap (Europaplein). In Station Zuid is vooralsnog geen locatie voor permanent werk.

Thema’s Van wijk tot wereld per station | Visualisatie: Oil

Realisatie

Alle gekozen kunstenaars ontwierpen monumentale werken van veelal meer dan 100 meter breed, geïntegreerd in de wanden of de vloer van de stations. Ze zochten naar innovatieve manieren om te werken met de standaard materialen van de stations, zoals glas en steen, plaatsten hun werk in of achter bestaande wanden met behulp van een LED-scherm of LED-verlichting, of bouwden hun werk zelf in beton en baksteen.

Het proces van conceptontwikkeling tot en met oplevering van alle werken heeft ongeveer zeven jaar in beslag genomen. Het proces werd begeleid door een projectleider kunst en een projectleider afbouw, in nauwe samenwerking met een bureau verantwoordelijk voor de artistieke begeleiding. De ambitie van de gemeente en de projectorganisatie om een duurzame Amsterdamse kunstroute neer te zetten met internationale allure is gedurende de gehele periode leidend geweest en blijft dat ook na oplevering.